Biến dạng nhận thức là những suy nghĩ và niềm tin sai lệch mà nạn nhân phát triển sau khi trải qua một sự kiện chấn thương như xâm hại tình dục. Những biến dạng này có thể khiến người bị xâm hại nhìn nhận bản thân một cách tiêu cực và cho rằng những trải nghiệm đau thương là điều “bình thường” hoặc “xứng đáng” xảy ra với họ.
Khi bị xâm hại từ khi còn nhỏ, chưa đủ khả năng để hiểu rõ và xử lý những trải nghiệm đau thương, khiến những ký ức về xâm hại có thể trở thành một phần của nhận thức và quan điểm sống của họ.
- Ví dụ: Một trẻ nhỏ bị xâm hại có thể phát triển niềm tin rằng tình dục là một điều “đáng sợ” hoặc “bất công,” và mang theo niềm tin này vào tuổi trưởng thành.
Biến Dạng Nhận Thức Thường Gặp Ở Nạn Nhân Bị Xâm Hại Tình Dục
Chấp Nhận hoặc Dung Túng Cho Hành Vi Xâm Hại
Một số nạn nhân, đặc biệt là những bạn nhỏ bị xâm hại từ dưới 9 tuổi, dần dần có thể chấp nhận hoặc dung túng cho hành vi xâm hại. Bạn ấy có thể cho rằng những hành vi này là “bình thường” hoặc “không thể tránh khỏi,” và thậm chí có thể tự mình tham gia vào các hành vi xâm hại người khác khi lớn lên.
- Ví dụ: Một người từng là nạn nhân có thể trở thành kẻ xâm hại khi lớn lên, nghĩ rằng: “Đây là điều mà ai cũng phải trải qua.”
Sẵn Sàng Tha Thứ hoặc Biện Minh Cho Kẻ Xâm Hại
Một số nạn nhân có thể sẵn sàng tha thứ hoặc biện minh cho hành vi của kẻ xâm hại, cho rằng kẻ đó “không có ý” hoặc “đã bị áp lực”.
- Ví dụ: “Anh ấy không muốn làm vậy, chỉ là anh ấy không kiểm soát được.”
Hành Vi Tự Hạ Thấp Bản Thân
Nhiều nạn nhân tự hạ thấp giá trị bản thân mình sau khi bị xâm hại. Họ có thể cảm thấy rằng bản thân chỉ xứng đáng với những điều tồi tệ, dần chấp nhận những điều không tốt đẹp như một phần tất yếu của cuộc sống, không có khả năng nhận ra rằng họ có quyền từ chối và phản đối các hành vi xâm hại. Điều này dẫn đến việc họ dễ dàng chấp nhận những hành vi lạm dụng từ người khác hoặc tự mình đối xử tệ với bản thân.
- Ví dụ: “Tôi chỉ đáng bị đối xử như thế này thôi, không ai sẽ yêu tôi nếu họ biết tôi đã trải qua những gì.”
Hành vi tự hạ thấp bản thân của người bị xâm hại.
Tác Động Của Biến Dạng Nhận Thức Lên Tư Duy Cá Nhân
Những biến dạng nhận thức này có tác động sâu sắc đến tư duy cá nhân của nạn nhân, ảnh hưởng đến cách họ nhìn nhận bản thân và tương tác với thế giới.
Sức Khỏe Tâm Lý Bị Ảnh Hưởng
Các biến dạng nhận thức này thường liên quan đến các vấn đề về sức khỏe tâm lý như trầm cảm, lo âu, rối loạn căng thẳng sau chấn thương (PTSD), và nhiều rối loạn khác.
- Ví dụ: Một nạn nhân có thể trải qua những cơn hoảng loạn hoặc lo âu khi đối diện với các tình huống gợi lại ký ức xâm hại.
Hành Vi Tự Hủy Hoại
Những nạn nhân với biến dạng nhận thức thường tham gia vào các hành vi tự hủy hoại, chẳng hạn như tự làm đau bản thân, lạm dụng chất kích thích, hoặc tham gia vào các mối quan hệ không lành mạnh.
- Ví dụ: “Mình không xứng đáng với điều gì tốt đẹp, vì vậy mình không quan tâm đến việc giữ gìn bản thân.”
Ảnh Hưởng Đến Chất Lượng Cuộc Sống
Những suy nghĩ và niềm tin sai lệch này có thể ảnh hưởng đến khả năng của nạn nhân trong việc đạt được thành công và hạnh phúc trong cuộc sống. Họ có thể cảm thấy không xứng đáng với tình yêu, sự tôn trọng, hoặc thậm chí là những cơ hội nghề nghiệp và xã hội.
Kết Luận
Biến dạng nhận thức là một trong những hậu quả tinh thần nghiêm trọng của xâm hại tình dục, đặc biệt là đối với những người đã trải qua từ khi còn nhỏ. Những niềm tin sai lệch này không chỉ làm tổn thương nạn nhân mà còn ngăn cản họ phát triển và tìm kiếm hạnh phúc. Hiểu rõ về các biến dạng nhận thức này là bước đầu tiên để nhận diện những tổn thương và giúp đỡ nạn nhân trong quá trình hồi phục.
Chủ đề xâm hại tình dục và những tổn thương tâm lý đi kèm rất ít được nhắc đến, khiến nhiều người chưa thực sự quan tâm. Chuỗi bài viết này nhằm giúp bạn nhận diện rõ hơn những biểu hiện của nạn nhân bị xâm hại tình dục. Nếu có một biểu hiện thì chưa chắc đã bị xâm hại, nhưng nếu có nhiều biểu hiện thì khả năng cao là họ đã trải qua tổn thương. Sau chuỗi bài viết này, tôi sẽ tiếp tục chia sẻ về cách vượt qua những tổn thương ấy. Hãy theo dõi để không bỏ lỡ!
Chuỗi bài viết Biểu hiện của nạn nhân bị xâm hại:
Biểu hiện 1: Tự đổ lỗi cho bản thân của nạn nhân bị xâm hại tình dục
Biểu hiện 2: Cảm giác bẩn thỉu và vô giá trị của nạn nhân bị xâm hại tình dục